Koffie, cafeïne en slaap: een systematisch overzicht van epidemiologische onderzoeken en gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken.

Cafeïne is de meest gebruikte psychoactieve stof ter wereld. Het is gemakkelijk verkrijgbaar in koffie en andere voedingsmiddelen en dranken, en wordt gebruikt om slaperigheid tegen te gaan, prestaties te verbeteren en apneu bij premature zuigelingen te behandelen. Dit overzicht onderzoekt systematisch bewijs uit epidemiologische studies en gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken naar de vraag of koffie en cafeïne schadelijke gevolgen voor de slaap hebben. Cafeïne verlengde meestal de tijd tot inslapen, verkleinde de totale slaaptijd en slaapefficiëntie, en verslechterde de ervaren slaapkwaliteit. Slow-wave-slaap en elektroëncefalografische (EEG) slow-wave-activiteit waren meestal verminderd, terwijl stadium-1, waaksheid en arousals waren toegenomen. Dosis- en timing-responsrelaties werden vastgesteld. De slaap van ouderen kan gevoeliger zijn voor cafeïne dan die van jongere volwassenen. Uitgesprokken individuele verschillen komen ook voor bij jongeren, en genetische studies isoleerden functionele polymorfismen van genen betrokken bij adenosine-neurotransmissie en -metabolisme die bijdragen aan individuele gevoeligheid voor slaapverstoring door cafeïne. De meeste studies werden uitgevoerd bij mannelijke volwassenen uit westerse landen, wat de generaliseerbaarheid van de bevindingen beperkt. Gezien het belang van goede slaap voor de algemene gezondheid en het functioneren, zijn longitudinale onderzoeken gericht op het vaststellen van mogelijke causale relaties tussen koffie- en cafeïne-geïnduceerde veranderingen in slaapkwaliteit en gezondheidsontwikkeling gerechtvaardigd.