Hormonale therapie in de postmenopauzale jaren: afwegingen van voordelen en risico's in de klinische praktijk.

ACHTERGROND: Menopauzale klachten kunnen erg belastend zijn en aanzienlijk van invloed op het persoonlijke en sociale leven van een vrouw. Het wordt steeds duidelijker dat het onbehandeld laten van hinderlijke klachten in de middelbare leeftijd kan leiden tot verminderde kwaliteit van leven, verminderde werkproductiviteit en mogelijk verslechtering van de algehele gezondheid. Hormoontherapie (HT) voor verlichting van menopauzale klachten is de afgelopen twee decennia veel ter discussie gestaan. Begin deze eeuw werd het gebruik van HT in een negatief daglicht gesteld vanwege bezorgdheid over cardiovasculaire en cerebrovasculaire risico's en borstkanker, naar aanleiding van publicatie van een groot gerandomiseerd placebogecontroleerd onderzoek. Bevindingen uit een subanalyse van de onderzoeksgegevens en vervolgstudies op langere termijn, samen met andere meer moderne klinische onderzoeken en observationele studies, hebben nieuwe inzichten gegeven over de effecten van HT. DOEL EN RATIONALE: Het doel van het volgende artikel is om de meest significante klinische literatuur over de effecten van hormonen bij postmenopauzale vrouwen te beoordelen en de voordelen en risico's van HT voor verlichting van menopauzale klachten te rapporteren. ZOEKSTRATEGIE: Een PubMed-zoekopdracht van klinische onderzoeken werd uitgevoerd met behulp van de volgende termen: estrogenen, progestagenen, bazedoxifeen, tibolon, selectieve estrogenreceptormodulators, tissue-selectief estrogencomplex, androgenen en menopauze. RESULTATEN: HT is een effectieve behandeling voor hinderlijke menopauzale vasomotore klachten, genitourinaal syndroom en preventie van osteoporotische fracturen. Vrouwen dienen zich bewust te zijn van het feit dat er een klein verhoogd risico op beroerte bestaat dat de neiging heeft aan te houden over jaren heen, evenals borstkankerrisico bij langdurig gebruik van estrogeen-progestin. Gezonde vrouwen die HT kort na de menopauze beginnen, zullen waarschijnlijk meer baat dan schade ondervinden van de behandeling. HT kan hinderlijke klachten verbeteren, terwijl het tegelijkertijd offsetvoordelen oplevert zoals risicoreductie voor hart- en vaatziekten, toename van botminerraaldichtheid en verlaging van het risico op botfracturen. Bovendien is een verlaging van het colorectale kankerrisico bereikbaar bij vrouwen die zijn behandeld met estrogeen-progestinetherapie, en een algehele maar niet-significante verlaging van sterfte is waargenomen bij vrouwen die zijn behandeld met geconjugeerde equine estrogenen alleen of in combinatie met estrogeen-progestinetherapie. Waar mogelijk dient de transdermale toedieningsroute van HT de voorkeur te krijgen omdat deze de minste invloed op coagulatie heeft. Bij gecombineerde behandeling dient natuurlijke progesteron de voorkeur te krijgen omdat het niet de antiapoptotische eigenschappen van andere progestagenen op borstcellen heeft. Bij het starten van HT dienen lage doses te worden gebruikt en geleidelijk verhoogd totdat effectieve symptoomcontrole is bereikt. Tenzij contraïndicaties zich voordoen, kunnen patiënten kiezen om HT voort te zetten zolang de voordelen de risico's opwegen. Regelmatige herbeoordeling van de gezondheidsstatus van de vrouw is verplicht. Vrouwen met vervroegde menopauze die HT beginnen vóór de leeftijd van 50 jaar lijken het meeste voordeel te hebben wat betreft levensduur. BREDERE IMPLICATIES: Bij vrouwen met hinderlijke menopauzale klachten dient HT als een van de hoofdpijlers van de behandeling te worden beschouwd. Klinische beoefenaars dienen HT aan te passen op basis van anamnesgegevens, fysieke kenmerken en huidige gezondheidsstatus van de patiënt, zodat de voordelen de risico's opwegen.