Welke interventies zijn doeltreffend bij de behandeling van slaapstoornissen na THA of TKA? Een systematisch overzicht.

ACHTERGROND: Slechte slaapkwaliteit is een veel voorkomende klacht na totale gewrichtsprothese (TGP), en dit wordt geassocieerd met berichten over hogere pijn en slechtere functionele resultaten. Verschillende interventies zijn onderzocht met de bedoeling het voorkomen van postoperatieve slaapverstoring te verminderen met wisselend succes. Een samenvoeging van het best beschikbare bewijs, samen met een evaluatie van de kwaliteit van die studies, is nodig om artsen van waardevolle inzichten te voorzien en toekomstig onderzoek in de goede richting te sturen. VRAGEN/DOELSTELLINGEN: In deze systematische review stelden we de volgende vragen: (1) Wat is de gerapporteerde effectiviteit van de meest onderzochte medicijnen en niet-farmacologische benaderingen, en (2) wat zijn hun bijwerkingen en gerapporteerde complicaties? METHODEN: Deze systematische review werd uitgevoerd volgens de richtlijnen van de Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA). Een zoekopdracht met een combinatie van gecontroleerde woordenschat en trefwoorden werd uitgevoerd met behulp van de Medline (Ovid), Embase (Ovid), Cochrane Central en Web of Science-databases van het begin van de database tot 2023, met de laatste zoekopdracht op 24 oktober 2023, om studies te identificeren die een slaapintervention evalueerden op het effect van door patiënten gerapporteerde slaapkwaliteit na THA of TKA. Inclusiecriteria waren klinische trials, vergelijkende studies en observationele studies op volwassen patiënten die een primaire TKA of THA ondergingen vanwege artrose en die gevalideerde slaapvragenlijsten invulden om postoperatieve slaapkwaliteit te beoordelen. We sloten studies uit van patiënten jonger dan 18 jaar, patiënten met slaapapneu, TKA of THA vanwege trauma of aandoeningen anders dan artrose, herhaalde TGP, studies in andere talen dan het Engels en studies uit niet-geïndexeerde tijdschriften of preprint-servers. Twee onderzoekers selecteerden onafhankelijk 1535 studies op basis van inclusie- en exclusiecriteria en extracteerden gegevens uit de opgenomen studies. Uiteindelijk werden 14 studies in deze systematische review opgenomen, waaronder 12 gerandomiseerde onderzoeken met plaatsing in controlegroep en 2 prospectieve vergelijkende studies. Aan het onderzoek namen in totaal 2469 deelnemers deel, met een gemiddelde ± SD leeftijd van 65 ± 7 jaar en 38% mannen in controlegroepen en 65 ± 7 jaar en 39% mannen in interventiegroepen. De gebruikte slaapkwaliteitsvragenlijsten waren onder meer de Pittsburgh Sleep Quality Index, Self-Rating Scale of Sleep, 100-mm VAS - Sleep, Sleep Disturbance Numeric Rating Scale, Likert-schalen en één institutioneel ontworpen vragenlijst. Kwaliteitsanalyse werd uitgevoerd met behulp van de Joanna Briggs Institute (JBI) Critical Appraisal Checklist voor gerandomiseerde onderzoeken met plaatsing in controlegroep, waarbij hogere scores van 13 op een betrouwbaarder onderzoek duiden, en de Newcastle-Ottawa Quality Assessment Scale for Cohort Studies, waarbij hogere scores van 9 op een betrouwbaarder onderzoek duiden en scores < 5 op een hoog risico op vertekening. Twee van de gerandomiseerde onderzoeken met plaatsing in controlegroep scoorden een 12 van 13, en de overige 10 voldeden aan elk criterium van de JBI-checklist. Beide vergelijkende studies scoorden 5 van 9 mogelijke punten op de Newcastle-Ottawa-schaal. RESULTATEN: Melatonine en de selectieve cyclooxygenase-2-remmer rofecoxib bleken binnen de eerste postoperatieve week na TGP een klinisch belangrijk voordeel voor de slaapkwaliteit op te leveren. Echter, rofecoxib werd in 2004 wereldwijd uit de handel genomen vanwege zorgen over een verhoogd risico op cardiovasculaire gebeurtenissen. Een ander cyclooxygenase-2-remmend middel, celecoxib, is nog steeds beschikbaar. Geen andere interventie toonde klinisch voordeel aan. Bijwerkingen van melatonine zijn onder meer duizeligheid, hoofdpijn, paresthesie en misselijkheid, en het is gecontraïndiceerd bij patiënten met leverinsufficiëntie, auto-immuunziekten of die warfarine gebruiken. Bijwerkingen op lange termijn van rofecoxib zijn hypertensie, oedeem en acuut hartfalen, en het is gecontraïndiceerd bij patiënten met nierinsufficiëntie of die warfarine gebruiken. Melatonine wordt beschouwd als veilig bij oudere patiënten, maar meer voorzichtigheid moet in acht worden genomen bij rofecoxib. CONCLUSIE: Vanwege het beperkte bewijs ter ondersteuning van de meeste interventies die wij bestudeerden, kan geen van deze interventies voor routinegebruik na TGP worden aanbevolen. Melatonine en rofecoxib kunnen bij sommige patiënten voordeel opleveren voor de slaapkwaliteit, maar artsen moeten de bijwerkingen en contraïndicaties begrijpen voordat zij deze interventies aanbevelen. Bovendien is rofecoxib niet langer commercieel beschikbaar. Verder onderzoek is gerechtvaardigd om de effectiviteit van interventies met minimale bijwerkingen te evalueren, zodat providers een weloverwogen beslissing kunnen nemen over interventies voor slaapverbetering na TGP. BEWIJSNIVEAU: Level III, therapeutische studie.