Kan testosteron helpen tegen laag seksueel verlangen na menopauze?

Testosterontherapie is specifiek onderzocht voor laag seksueel verlangen na de menopauze, en een review beschrijft dit als een op evidence gebaseerde optie voor een aandoening genaamd hypoactief seksueel verlangstoornis (HSDD) bij postmenopauzale vrouwen. Dit is een nauwer bereik dan "testosteron herstelt laag libido" — het is van toepassing op een specifieke diagnose, onderzocht op specifieke manieren, en het beeld uit andere onderzoeken in het archief is gemengder wanneer je naar verschillende vormen van testosteron en verschillende symptomen kijkt.

Wat het onderzoek naar testosteron en verlangen werkelijk aantoont

Een review uit 2023 in *Menopause* stelt dat testosteron wordt gebruikt als therapie voor HSDD bij postmenopauzale vrouwen, en dat klinische richtlijnen die gebaseerd zijn op een grote meta-analyse van de voordelen en risico's HSDD identificeren als de enige op evidence gebaseerde indicatie voor testosterontherapie (systematisch overzicht, 2023). Deze review schetst ook kwesties als het identificeren van geschikte patiënten en monitoring, wat erop wijst dat testosteron wordt bestudeerd als een gerichte behandeling voor een specifieke, gediagnosticeerde afname van seksueel verlangen, in plaats van als een algemeen middel tegen lage interesse in seks.

Dat staat anders tegenover een grote systematische review van behandelingen voor genitourinaire symptomen van de menopauze, die specifiek vaginaal testosteron onderzocht — lokaal toegepast in plaats van als bredere hormoontherapie. Die review vond dat vaginaal testosteron mogelijk geen voordeel biedt voor symptomen zoals droogheid en ongemak, met lage zekerheid in het bewijs (systematische review, 2024). Het onderscheid tussen testosteron dat lokaal wordt gebruikt voor weefselklachten en testosteron dat systemisch wordt gebruikt voor seksueel verlangen is dus belangrijk: de onderzoeksresultaten van het archief verschillen, afhankelijk van welke vraag wordt gesteld.

Werkt het ook tegen andere menopauzegebonden problemen, niet alleen tegen verminderd seksueel verlangen

Testosteron is getest voor andere doeleinden dan libido, met wisselende resultaten. Bij vrouwen die aromatase-remmers gebruiken tegen borstkanker vond een placebogecontroleerd onderzoek met testosteron (gegeven als pellet of gel) geen significant verbetering in articulaire pijn, het belangrijkste symptoom dat werd onderzocht. Dezelfde studie vond echter dat vrouwen die testosteron ontvingen verbetering meldden in kracht, energie, urinefrequentie en stressurinaire incontinentie, en vrouwen die de subcutane vorm gebruikten meldden ook minder hittegolven en stemmingswisselingen (gerandomiseerd onderzoek, 2020). Dit suggereert dat de effecten van testosteron, waar ze optreden, niet beperkt zijn tot seksueel verlangen alleen, maar de effecten waren ook niet consistent over alle maten in dit onderzoek.

Een ouder onderzoek uit 1987 testte oestradiol gecombineerd met testosteronimplantaten tegen alleen oestradiol en placebo, voor psychologische symptomen in plaats van specifiek voor seksueel verlangen. Beide actieve behandelingen verbeterden distressscores, angst en depressie na twee maanden vergeleken met placebo, hoewel de groepen na vier maanden niet meer significant verschilden (gecontroleerd onderzoek, 1987). Dit onderzoek isoleerde testosterons bijdrage niet van oestrogeens, dus het kan niet zeggen wat testosteron op zichzelf deed.

Hoe zit het met testosteronniveaus en seksuele tevredenheid in bredere zin

Een onderzoek bij postmenopauzale borstkankersurvivers keek naar wat samenhang had met seksuele interesse, disfunctie en tevredenheid, en vond dat biobeschikbare testosteron een van de verschillende factoren was die aan slechts één van de drie gemeten domeinen waren gekoppeld (gecontroleerd onderzoek, 2001). Dit is een observationele bevinding over samenhang, niet een behandelingsonderzoek, en het onderzoek zelf merkt op dat de meeste factoren die het identificeerde slechts één enkel, specifiek aspect van seksuele functie beïnvloedden in plaats van seksueel verlangen, functie en tevredenheid allemaal samen.

Waar tibolone en DHEA in dit plaatje passen

Twee gerelateerde stoffen duiken in het archief op met hun eigen afzonderlijk bewijs, waardevol om te kennen als testosteron zelf niet het hele antwoord lijkt te zijn. Tibolone, een synthetisch hormoon met androgene activiteit, werd vergeleken met conventionele hormoontheratie in een onderzoek dat seksuele functie rechtstreeks mat. Het vond dat tibolone een marker genaamd de vrije testosteronindex verhoogde en verlangen, geslachtsopwinding en orgasmegebeurtenissen op een schaal voor seksuele functie beter verbeterde dan conventionele hormoontheratie (gerandomiseerde gecontroleerde studie, 2010). Dit is een ander middel dan testosteron zelf, dus de resultaten kunnen niet als testosterons eigen effect worden gelezen, maar het toont wel aan dat androgene activiteit gekoppeld is aan verbeterd verlangen in een gecontroleerde vergelijking.

DHEA, een voorloper die het lichaam kan omzetten in testosteron en oestrogeen, heeft zijn eigen Cochrane-review in het archief. Het vond dat DHEA een samengestelde maat van seksuele functie verbeterde in vergelijking met placebo, hoewel het de algemene kwaliteit van leven niet verbeterde, en was gekoppeld aan androgene bijwerkingen zoals acne vaker dan placebo (systematische review, 2017). De systematische review van genitourinaire symptomen vond ook dat vaginale DHEA droogheid en ongemak tijdens seks kan verbeteren, terwijl systemische DHEA geen duidelijk voordeel toonde (systematische review, 2024). Dus het bewijsmateriaal van DHEA voor seksuele functie ziet er enigszins beter uit dan testosterons buiten de specifieke HSDD-indicatie, hoewel het met zijn eigen afweging in bijwerkingen komt.

Wat het archief niet beantwoordt

Geen van de studies hier rapporteren hoe lang voordeel van testosteron duurt verder dan een paar maanden, en geen ervan vergelijken testosteron rechtstreeks tegen DHEA of tibolone van man tot man voor verlangen specifiek. De onderzoeken die wel bestaan variëren in vorm (pellet, gel, implantaat, vaginaal), in populatie (vrouwen met borstkanker, algemene postmenopauzale vrouwen, vrouwen met gediagnosticeerde HSDD), en in wat zij maten, wat het moeilijk maakt om één enkele lijn door de resultaten te trekken. Bredere context over menopauze en hormonale behandelingen in het algemeen, inclusief hoe symptomen zoals hete flitsen zich in de loop van de tijd gedragen, zit in de archief menopauze en hormonen en de pagina over hoe lang hete flitsen meestal duren, voor lezers wiens vraag over verlangen verweven is met andere symptomen ook.