Verandert cortisol bij opvliegers?

Het korte antwoord: cortisolepatronen lijken inderdaad iets anders te zijn bij vrouwen die frequent opvliegers hebben, maar de beschikbare onderzoeken beschrijven dit als een subtiele verschuiving in plaats van een dramatische hormoonpiek die aan elke opvlieger is gekoppeld. Het beeld dat ontstaat lijkt meer op het soort cortisolpatroon dat wordt gezien bij verstoorde slaap dan op een rechtstreeks oorzaak-en-gevolgverband tussen opvliegers en stresshormonen.

Hoe het dagelijkse cortisolpatroon eruitziet

Een dwarsdoorsnedeonderzoek onder 306 vrouwen van 40 tot 62 jaar mat speekselcortisol op vier momenten gedurende de dag en vergeleek vrouwen op basis van het aantal opvliegers dat zij hadden (gecontroleerde studie, 2016). Vrouwen met de hoogste frequentie van opvliegers — meer dan 8,8 per dag gemiddeld — hadden iets lagere cortisolwaarden 30 minuten na het wakker worden in vergelijking met vrouwen die minder opvliegers hadden. Er was ook een verschil in cortisolwaarden in de vroege middag tussen groepen. De meeste andere tijdstippen verschilden niet. De onderzoekers beschreven dit als een subtiele afwijking en stelden vast dat het patroon leek op wat normaal wordt gezien bij mensen met chronische slaapverstoring, in plaats van aan te wijzen dat opvliegers rechtstreeks het cortisolritme verstoren. Dit sluit aan op een vraag die veel vrouwen naast deze gesteld hebben, behandeld op hoe opvliegers slaap 's nachts verstoren.

Verhoogt stress het cortisol en triggert het vervolgens een opvlieger, of omgekeerd

Een apart onderzoek bekeek dit vanuit het stresszijde in plaats van de vasomotorische klachten (gecontroleerde studie, 2016). Vrouwen in de perimenopauze, sommigen met slapeloosheid die tijdens de menopauzale overgang was ontstaan en sommigen zonder, werden getest op een nacht na een acute strestaak versus een basisnacht. Het anticiperen op de stressvolle taak verhoogde de speekselcortisol en hartslag voor het slapen en verlaagde een marker van kalmeringsactiviteit van het zenuwstelsel (vagale tonus) in beide groepen. Dit zette zich voort in de eerste uren van de slaap. Vrouwen zonder slapeloosheid herstelden hun vagale tonus binnen vier tot zes uur; vrouwen met slapeloosheid herstelden deze niet gedurende de nacht en vertoonden meer EEG-tekenen van hersenactivering tijdens de slaap in de stressnacht. Opmerkelijk is dat de frequentie van hete flashes zelf hetzelfde bleef in de stressnacht vergeleken met de basisnacht in beide groepen. In deze studie verhoogde stress dus duidelijk cortisol en beïnvloedde het de slaap, maar het verhoogde niet hoeveel hete flashes vrouwen die nacht hadden.

Wat gebeurt er met cortisol wanneer hittegolven met relaxatie worden behandeld

Een gerandomiseerde studie testte groepstherapie op basis van relaxatie tegen geen behandeling bij 60 postmenopauzale vrouwen met frequente matige tot ernstige opvliegers, waarbij speekselcortisol drie keer over zes maanden werd gemeten (gecontroleerd onderzoek, 2014). De relaxatiegroep had aanzienlijk lagere cortisol bij één van de drie metingen, maar cortisol was verder redelijk stabiel gedurende de studieperiode in beide groepen. De frequentie van hete flushes nam veel sterker af in de relaxatiegroep dan in de onbehandelde groep, en deze verbetering was nog steeds aanwezig drie maanden na afloop van het programma. Kwaliteit van leven-maten voor vasomotorische symptomen, slaap en geheugen verbeterden ook meer met relaxatie. Maar omdat cortisol slechts bij een enkel meetpunt verlaagd was en niet consistent, stelt deze studie niet vast dat verlaging van cortisol is wat de afname van hete flushes veroorzaakte.

Is cortisol dus de oorzaak van hete opvlieingen, of een bijwerking ervan

Als je deze drie onderzoeken samenneemt, toont geen ervan dat cortisol piekt op het moment van een hete opwelling, en geen ervan toont aan dat het verlagen van cortisol op betrouwbare wijze de frequentie van hete opwellingen vermindert. Wat ze in plaats daarvan laten zien is een associatie: vrouwen met frequentere hete opwellingen hebben meestal een licht verstoord dagelijks cortisol ritme, in een patroon dat lijkt op slaaptekort, en stress kan cortisol verhogen en slaap verstoren onafhankelijk van de frequentie van hete opwellingen. De richting van oorzaak en gevolg — of verstoorde slaap door hete opwellingen het cortisol verandert, of verstoorde cortisol ritmes hete opwellingen erger maken, of dat beide worden veroorzaakt door iets anders — is niet bepaald in wat deze samenvattingen rapporteren. Lezers die willen weten hoe lang dit symptoom typisch duurt, zouden nuttige context kunnen vinden in de hoe lang opvliegers meestal duren na de menopauze nuttige context, en het bredere hormoonpatroon wordt behandeld in de archief menopauze en hormonen.

Wat nog onbekend is

De samenvattingen hier rapporteren geen cortisol gemeten in de minuten tijdens of onmiddellijk na een individuele hete opwelling, dus of een opwelling zelf in real time een cortisol piek provoqueeert, wordt niet beantwoord door dit archief. Ze vergelijken cortisol patronen ook niet rechtstreeks met andere behandelingen voor hete opwellingen die elders op deze site worden besproken, zoals zwarte cohosh, Sint-Janskruid, of tibolone. De ontspanningsstudie was klein, met 33 vrouwen in de actieve groep, en het enkele cortisol daling werd niet herhaald op andere tijdpunten, dus hoe betrouwbaar op ontspanning gebaseerde benaderingen cortisol in de loop der tijd veranderen, is hier niet vastgesteld. Of de subtiele cortisol verschillen gezien in de grootste studie enig belang hebben voor de gezondheid op lange termijn, wordt ook niet aangesneden in deze samenvattingen.