Helpt DHEA bij menopauzesymptomen?

Het antwoord hangt sterk af van welk symptoom en welke vorm van DHEA bedoeld wordt. Vaginale DHEA lijkt te helpen tegen vaginale droogheid en pijnlijke seks, terwijl oraal DHEA dat als algemeen supplement wordt gebruikt, niet is aangetoond om hete opvliegers te verlichten of kwaliteit van leven te verbeteren, hoewel het kan helpen bij enkele maten van seksuele functie. De twee toedieningsroutes werken verschillend genoeg dat het waard is ze apart te behandelen.

Wat de onderzoeken vonden voor hete opvliegers en algemene symptomen

Een Cochrane-review die 28 gerandomiseerde onderzoeken met meer dan duizend peri- en postmenopauzale vrouwen samenbracht, keek naar oraal of topisch DHEA tegen placebo (systematische review, 2017). Het vond geen verbetering in kwaliteit van leven, en het effect op menopauzale klachten in het geheel was onduidelijk omdat de onderzoeken dingen te verschillend maten om schoon te combineren. Een afzonderlijke systematische review van hormonale behandelingen voor genitourinaire klachten kwam tot een soortgelijke conclusie voor systemisch DHEA ingenomen als pil: het kan geen voordeel bieden, op basis van bewijs met lage zekerheid (systematische review, 2024Geen van beide reviews vond dat oraal DHEA betrouwbaar opvliegers vermindert. Als opvliegers specifiek het probleem zijn, dan is de Menopauze en hormonen archief en de pagina over hoe lang opvliegers meestal duren behandel wat erover bekend is over hun beloop en andere benaderingen.

Een kleine studie rapporteerde wel dat een vorm van hormonale therapie waarbij estrogeen met androgeen werd gecombineerd somatische menopauzesymptomen meer verminderde dan estrogeen alleen, en dat deze combinatie de niveaus van endogeen DHEA-sulfaat verlaagde (gecontroleerde trial, 1999"). Dit is een ander ingrijpen dan DHEA-supplementatie zelf, maar het laat zien dat androgenstatus en menopauzale symptomen op manieren met elkaar verbonden zijn die onderzoekers nog steeds aan het ontwarren zijn.

Wat de onderzoeken vonden voor droogte in de vagina en pijn tijdens geslachtsgemeenschap

Dit is waar het beeld consistenter is. De systematische review van genitourinair syndroom van de menopauze vond dat vaginale DHEA, lokaal aangebracht in plaats van als pil ingenomen, droogte, pijn tijdens geslachtsgemeenschap en de beperkingen of last veroorzaakt door deze symptomen kan verbeteren, in vergelijking met placebo (systematische review, 2024). Dit werd beoordeeld als bewijs met lage zekerheid, wat betekent dat de bevinding echt is maar gebaseerd op een beperkt aantal onderzoeken. Dezelfde review constateerde dat vaginale testosteron daarentegen geen duidelijk voordeel toonde.

Wat de onderzoeken vonden voor seksuele functie in bredere zin

De Cochrane review vond dat DHEA, samengevoegd over orale en topicale vormen, geassocieerd was met verbeterde seksuele functie vergeleken met placebo, gebaseerd op vijf onderzoeken met in totaal 261 vrouwen (systematische review, 2017). Een afzonderlijk eenjarig onderzoek vergeleek oraal DHEA in lage dosis tegen gecombineerde estrogeen-progestageen therapie, tegen tibolone, en tegen vitamine D bij postmenopauzale vrouwen met climakterieke symptomen (gecontroleerde studie, 2012). Vrouwen op DHEA, op hormonale therapie, en op tibolone toonden allemaal significante verbetering in seksuele functie scores en in de frequentie van geslachtsgemeenschap vergeleken met baseline, terwijl de vitamine D groep geen verandering toonde. Dit suggereert dat DHEA vergelijkbaar presteerde met standaard hormonale therapie op deze specifieke maten in dit onderzoek, hoewel de vergelijking niet tegen placebo alleen was. Lezers die nieuwsgierig zijn naar hoe tibolone werkt, kunnen meer vinden op de tibolone pagina, en de gerelateerde vraag van testosteron voor lage seksuele drang wordt afzonderlijk behandeld op kan testosteron helpen bij laag libido na de menopauze.

Wat over bijwerkingen

De Cochrane review vond dat DHEA geassocieerd was met meer androgene bijwerkingen, vooral acne, vergeleken met placebo (odds ratio 3.77), gebaseerd op vijf onderzoeken met 376 vrouwen (systematische review, 2017). Geen andere ongewenste effecten toonden een duidelijke associatie. De review vond geen verschil in acne tarieven tussen oraal DHEA en DHEA toegepast op de huid, hoewel de aantallen hier klein waren.

Wat kwam er verder in het archief uit

Een paar onderzoeken in het archief noemen DHEA alleen als een hormoon dat werd gemeten, niet als een behandeling die werd getest. Een keek naar of serum prolactine niveaus met depressie ernst bij menopauzale vrouwen samenhangen, en mat DHEA-sulfaat samen met andere hormonen als onderdeel van het hormonale profiel, zonder DHEA als therapie te testen (cohort onderzoek, 2016). Een kleine studie naar een topicale phytoestrogeencreme mat DHEA-niveaus als een van meerdere hormonen, en vond geen betekenisvol verschil in hormonen of symptomen vergeleken met placebo (gerandomiseerde gecontroleerde studie, 2002). En een pilotstudie naar acupunctuur voor hete opvlegingen mat DHEA in de urine als onderdeel van het volgen van de hypothalamus-hypofyse-bijnieras, weer niet als behandeling zelf (gecontroleerde studie, 2012); dit is meer relevant voor iedereen die niet-hormonale benaderingen vergelijkt, samen met de pagina over massage voor menopauzesymptomen. Geen van deze drie onderzoeken heeft getest of het geven van DHEA symptomen verlicht.

Wat nog onbekend is

De onderzoeken naar orale DHEA zijn over het algemeen kort, gebruiken verschillende doses en verschillende manieren om symptomen te meten, en zijn niet groot genoeg om veel te zeggen over zeldzame maar ernstige schadelijke effecten. Langetermijngegevens over veiligheid en werkzaamheid zijn beperkt op alle terreinen, ook voor vaginale DHEA, vaginale estrogeen en andere urogenitale behandelingen die samen zijn beoordeeld (systematische review, 2024). Of de bescheiden toename in seksuele functie die in sommige onderzoeken is waargenomen, stand zou houden na jaren van gebruik, en of het acnerisico verandert met langduriger behandeling, worden niet beantwoord door de onderzoeken hier. Het archief heeft ook geen gegevens waarin DHEA rechtstreeks wordt vergeleken met andere niet-hormonale symptoombenaderingen op de lange termijn.