Antiandrogenen: klinische toepassingen.

Antiandrogenen, die androgeen effect op teeftniveau verhinderen, worden gebruikt bij de behandeling van verschillende androgeenafhankelijke ziekten. Farmacologisch hebben deze stoffen ofwel een steroïdale structuur, zoals cyproteronacetaat (CPA) en spironolacton (SPL), ofwel een niet-steroïdale structuur, zoals flutamide (FLU). Bij vrouwen met hyperandrogenie (PCO-syndroom, idiopathisch hirsutisme, acne) kan klinisch voordeel worden bereikt met CPA, dat ook progestagene activiteit en een antigonadotrope werking heeft. CPA (25-50 mg/dag) wordt gebruikt in combinatie met ethinyloestradiol (EE) (20-30 microgram/dag) in omgekeerd sequentieel schema. SPL, minder werkzaam dan CPA, kan worden gebruikt bij matig hirsutisme en acne in doseringen van 100-200 mg/dag. Tijdens SPL-behandeling komen menstruatiestoorissen veel voor: in dit geval is een combinatie met orale anticonceptiva aangewezen. SPL + bromocriptine (2,5-5 mg/dag) is met succes beproefd bij PCO-syndroom. Het zuivere androgeen-antagonist FLU, dat een progressieve toename van LH- en testosteronsecretie induceert, mag alleen in combinatie met orale anticonceptiva worden gebruikt. Bij mannen zijn antiandrogenen beproefd bij BPH en prostaatcarcinoom. Bij BPH kan de afname van nucleaire receptoren en DHT-nucleaire inhoud tijdens CPA of FLU de rationele basis van de medische behandeling vormen. Een verbetering van urineobstructieve verschijnselen is waargenomen met CPA alleen of in combinatie met tamoxifen (100 mg + 100 mg per dag). Bij gevorderd prostaatcarcinoom vormen antiandrogenen een goed alternatief voor oestrogeentherapie met minder bijwerkingen en bereiken ze in combinatie met chirurgische of medische castratie (LH-RH-analoga) volledige androgeenblokkade. Een toename van het percentage remissies en overleving is gerapporteerd.