Is spironolacton of metformine beter voor PCOS-symptomen?

Voor overmatige haargroei en hormoonwaarden hebben onderzoeken die spironolactone en metformine bij vrouwen met PCOS vergeleken aangetoond dat spironolactone meer effect had. Voor bloedsuiker en metabole markers is metformine het middel waarvoor dit was ontworpen en hebben de onderzoeken niet aangetoond dat spironolactone hetzelfde effect heeft. Geen van beide middelen is aangetoond alles te kunnen doen, en de studies hier zijn klein.

Wat de directe vergelijkende onderzoeken werkelijk hebben aangetoond

Twee onderzoeken in het archief vergeleken de twee rechtstreeks met elkaar. In één onderzoek werd een gecombineerd oraal anticonceptivum plus spironolacton gedurende een jaar vergeleken met metformine bij 46 vrouwen met PCOS. De combinatie veroorzaakte grotere dalingen in hirsutisme-score, totaal en vrij testosteron, androstenedion en DHEA-sulfaat dan metformine, en menstruele onregelmatigheid kwam minder vaak voor bij de combinatie (gecontroleerde trial, 2017. In het ander onderzoek werd metformine alleen vergeleken met metformine plus lagedosis spironolactone bij 56 vrouwen gedurende zes maanden. Het toevoegen van spironolactone gaf een sterkere verlaging van de hirsutismescore en verlaagde DHEA-sulfaat, wat metformine alleen niet deed, hoewel metformine alleen bij een groter deel van de vrouwen regelmatige menstruaties herstelde dan de combinatie deed (gecontroleerd onderzoek, 2014). In beide onderzoeken was het eigen effect van metformine op hormoonspiegels kleiner dan dat van spironolacton, maar metformine kreeg de credits voor metabole verbetering — in de eerste studie voldeden 39 van de 56 vrouwen bij aanvang aan de criteria voor metabole syndroom, en vrijwel geen enkele na behandeling.

Over hirsutisme en haargroei specifiek

Spironolacton alleen gebruikt, zonder metformine, is getest tegen andere behandelingen voor overmatige haargroei. In één onderzoek werkte het ongeveer even goed als cyproteronacetaat gecombineerd met estradiol voor vrouwen met idiopathisch hirsutisme, hoewel bij vrouwen met PCOS de cyproteronCombinatie hirsutismescores verder omlaag bracht (gecontroleerd onderzoek, 2000). Een ander onderzoek vond dat finasteride en spironolacton een vergelijkbare mate van verbetering in hirsutisme produceerden ondanks dat ze op androgeenen vrij verschillend werken — spironolacton verschoof gemeten hormoonspiegels niet veel in dat onderzoek, toch daalde de klinische haarscore evengoed (gecontroleerd onderzoek, 1995). Een ouder placebogecontroleerd crossover-onderzoek vond slechts een klein, niet statistisch significant effect van spironolacton op hirsutisme, zonder meetbare verandering in hormoonspiegels (gecontroleerd onderzoek, 1987). Recensies van haaruitvalbehandeling met antiandrogenen noemen dat spironolacton en vergelijkbare middelen androgenenwerking in de haarzakjes blokkeren in plaats van androgenen zelf te verlagen, wat kan verklaren waarom klinische verbetering en verandering van hormonale niveaus niet altijd gelijktijdig plaatsvinden (systematisch overzicht, 2015). Gerelateerde vragen hierover — inclusief of spironolacton helpt tegen overmatig gezichts- of lichaamshaar en of anticonceptiepillen plus spironolacton beter werken dan spironolacton alleen — worden afzonderlijk behandeld.

Wat de onderzoeken niet hebben vergeleken

Geen van de studies hier testte metformine tegen spironolacton voor menstruele regelmatigheid als zelfstandig eindpunt voor beide middelen alleen gegeven — de dichtste vergelijkingen combineerden spironolacton met een orale anticonceptiva of met metformine zelf, in plaats van zuiver spironolacton tegen zuiver metformine voor regelmatigheid van de cyclus te testen. Het archief heeft ook niets dat direct de twee middelen voor gewicht, insulineresistentie of langetermijn metabolisch risico buiten de twee hierboven beschreven combinatieonderzoeken vergelijkt; die onderzoeken maten glucosetolerantie, dyslipidemie en hypertensie als veiligheidsuitkomsten en vonden geen significant verschil tussen de groep gecombineerde orale anticonceptiva plus spironolacton en de metforminegroep op deze maten (gecontroleerde trial, 2017).

Andere dingen waarvoor spironolacton is getest

Een paar kleinere of oudere onderzoeken raken zijvragen die relevant zijn voor iedereen die dit middel afweegt. Een onderzoek vond dat spironolacton, anders dan flutamide, botverliezen voorkwam bij vrouwen die een GnRH-agonist kregen voor hirsutisme (gecontroleerde trial, 1999), en een ander vond geen verschil in botwichting of spironolacton al dan niet aan een gecombineerde orale anticonceptiva werd toegevoegd gedurende een jaar (gecontroleerd onderzoek, 2001). Een grote meta-analyse van kankerrisico met spironolacton bij meer dan vier miljoen mensen vond geen significante associatie met borst-, eierstok-, blaas-, nier-, maag- of slokdarmkanker, en een associatie met lager prostaatkankerrisico, hoewel de zekerheid van dat bewijs laag werd beoordeeld en de opgenomen studies niet specifiek gericht waren op jongere vrouwen of PCOS (systematisch overzicht, 2022) — deze vraag wordt verder onderzocht op de pagina over spironolacton en kankerrisico. Een afzonderlijke studie vond dat androgeneblokkeringsbehandeling met inbegrip van spironolacton PSA-niveaus verlaagde bij vrouwen met hirsutisme, beschouwd als een indicator van verminderde androgeeninwerking in weefsel (gecontroleerd onderzoek, 2000).

Wat dit je niet vertelt

De onderzoeken die spironolacton en metformine rechtstreeks vergelijken zijn klein — 22 tot 56 vrouwen — en meestal kort van duur, met een looptijd van zes maanden tot een jaar. Geen van hen volgde vrouwen lang genoeg om te zeggen wat er gebeurt met hirsutisme, cyclussen of metabolische markers buiten dat tijdsbestek, een vraag die apart aan bod komt voor langdurig spironolactongebruik. Geen van de studies hier maakte onderscheid of een van beide medicijnen haaruitval van de hoofdhuid beïnvloedt, wat een ander symptoom is dan hirsutisme en op de pagina over PCOS en haarverlies. En geen enkele studie in dit archief vergeleek metformine met spironolacton geheel afzonderlijk gegeven, zonder dat een orale anticonceptivum aan een arm werd toegevoegd — dus de eerlijkste interpretatie van het bewijs is dat spironolactoncombinaties metformine overtroffen op haar- en hormoaalmaten in deze specifieke onderzoeken, terwijl metformines bijdrage aan metabolische markers niet door spironolacton in dezelfde onderzoeken werd geëvenaard. Of dat geldt voor gewicht, bloedsuiker of vruchtbaarheidsuitkomsten specifiek is iets wat deze reeks onderzoeken niet behandelt.